Rakkas’ın Sahibi Kimdir? Sorunun Ardındaki Hikâyeye Biraz Daha Yakından Bakalım
Rakkas’ın sahibinin kim olduğunu araştırırken insanın karşısına yalnızca bir isim çıkacağını düşünüyor insan. Fakat biraz derine inince Londra’nın çok kültürlü yapısından Türk ve Ortadoğu mutfak kültürüne, göçmen girişimciliğinden restoranların mahalle kimliği üzerindeki etkisine kadar uzanan daha geniş bir hikâye ortaya çıkıyor. Benim dikkatimi çeken taraf da tam olarak bu oldu: “Rakkas’ın sahibi kim?” sorusu, aslında “Bu mekân nasıl bir kültürel ortamın ürünü?” sorusunu da beraberinde getiriyor.
Burada öncelikle önemli bir ayrım yapmak gerekiyor. Günümüzde 369 Green Lanes, Finsbury Park, Londra adresinde faaliyet gösteren Rakkas Restaurant & Lounge’ın güncel internet sitesinde işletmenin sahibi açıkça bir kişi adıyla belirtilmiyor. Rakkas Lounge+1 Buna karşılık geçmiş dönemlere ilişkin resmi Haringey Belediyesi lisans belgelerinde Ali Sukran Ozbek, Rakkas’ın lisans sahibi ve sorumlu kişisi olarak açıkça yer alıyor. Haringey Dakikaları+1
Dolayısıyla “Rakkas’ın sahibi Ali Sukran Ozbek’tir” şeklindeki ifade özellikle geçmiş dönem açısından kaynaklarla desteklenebiliyor; ancak bunu hiçbir ek açıklama yapmadan bugünkü şirket sahipliği olarak sunmak doğru olmaz.
Rakkas’ın Sahibi Olarak Ali Sukran Ozbek İsmi Nereden Çıkıyor?
Rakkas’ın geçmişiyle ilgili en güçlü kaynaklardan biri Haringey Belediyesi’nin resmi lisans belgeleri. 2021 tarihli bir belgede lisans sahibi olarak Ali Sukran Ozbek adı ve 369 Green Lanes adresi bulunuyor. Aynı belgede kendisinin “designated premises supervisor”, yani işletmenin lisans kapsamındaki sorumlu yöneticisi olarak da gösterildiği görülüyor. Haringey Dakikaları
Daha eski dönemlerde de yerel basında Rakkas ile Özbek ailesi arasında bağlantı kurulmuş. 2017 yılında London Evening Standard, Green Lanes üzerindeki Rakkas’ın sahibi olarak Halil Ozbek ile ilgili bir haber yayımlamıştı. Standard Bu da işletmenin zaman içerisinde aile ve işletme yönetimi bakımından farklı isimlerle anılabildiğini gösteriyor.
Üstelik İngiltere şirket kayıtlarında Ali Sukran Ozbek’in Green Lanes bölgesindeki başka ticari faaliyetlerle de bağlantısı görülüyor. Örneğin Companies House kayıtlarında Xorto Limited şirketinde Ali Sukran Ozbek’in direktör olarak yer aldığı görülüyor. Şirket Bilgileri Bul ve Güncelle
Buradan hareketle benim vardığım nokta şu: Rakkas’ın geçmiş sahipliği ve işletme sorumluluğu konusunda Ali Sukran Ozbek ismi güçlü biçimde belgelenmiş durumda; fakat bugünkü mülkiyet yapısını yalnızca eski lisans kayıtlarına dayanarak kesinleştirmek mümkün değil.
Bugünkü Rakkas Neyi Temsil Ediyor?
Bugünkü Rakkas kendisini yalnızca bir restoran olarak tanımlamıyor. Resmi internet sitesinde restoran, lounge, shisha, kokteyl, canlı eğlence ve farklı sosyal etkinlikleri bir araya getiren bir mekân olarak konumlandırılıyor. Adresi de yine 369 Green Lanes, Finsbury Park, Londra olarak veriliyor. Rakkas Lounge
Bu ayrıntı önemli. Çünkü Londra gibi göçmen topluluklarının yoğun olduğu bir şehirde restoranlar yalnızca yemek yenilen yerler olmaktan çıkabiliyor. Özellikle Türk, Kürt, Ortadoğu, Akdeniz ve Balkan topluluklarının yoğun yaşadığı bölgelerde restoranlar sosyal buluşma noktalarına dönüşebiliyor.
Rakkas’ın menüsünde ve genel atmosferinde Akdeniz, Türk ve Ortadoğu etkilerinin birlikte görülmesi de bunun bir örneği. Tripadvisor’daki güncel işletme profili Rakkas’ı Akdeniz, Türk ve Ortadoğu mutfağı kategorilerinde gösteriyor. Tripadvisor
Burada kültürlerin birbirine karışması söz konusu. İstanbul’da alışılmış bir Türk restoranı anlayışı Londra’ya taşındığında aynı şekilde kalmıyor. Londra’nın müşterisi, mahalle yapısı, alkol mevzuatı, gece hayatı kültürü ve farklı etnik grupların bir arada yaşaması işletmenin biçimini değiştiriyor.
Türk Kültürü ile Londra Kültürünün Kesiştiği Nokta
Bence Rakkas örneğinin en ilginç tarafı burada ortaya çıkıyor.
Türkiye’de restoran kültürü çoğu zaman yemek etrafında şekillenirken Londra’daki göçmen restoranlarında yemek, kimliğin yalnızca bir parçası olabiliyor. İnsanlar aynı zamanda tanıdıklarıyla buluşmak, kendi dillerini konuşmak, müzik dinlemek, geleneksel tatları tüketmek ve ait oldukları kültürel çevreyle bağlantı kurmak için bu tür mekânlara gidebiliyor.
Green Lanes bunun için oldukça anlamlı bir örnek. Bölge uzun süredir farklı göçmen topluluklarının ticari ve sosyal yaşamlarının iç içe geçtiği bir Londra caddesi olarak biliniyor.
Rakkas’ın günümüzde kendisini “Turkish restaurant”ın ötesinde bir destinasyon olarak sunması da aslında bu dönüşümü yansıtıyor. Resmi sitesinde yemek, kokteyl, shisha ve canlı eğlence birlikte sunuluyor. Rakkas Lounge
Peki burada şu soruyu sormak gerekmiyor mu?
Bir restoran kendi kültürünü korurken bulunduğu toplumun kültürünü ne kadar içine almalı?
Bana göre bunun tek bir cevabı yok. Kültür zaten sabit bir nesne değil. Londra’daki Türk mutfağı ile İstanbul’daki Türk mutfağının aynı olması beklenemez. Bir kültür başka bir coğrafyaya taşındığında yeni alışkanlıklarla karşılaşır ve değişir.
Farklı Toplumlarda “Sahiplik” Kavramı Neden Değişiyor?
“Rakkas’ın sahibi kim?” sorusunu Türkiye’de sorsak muhtemelen doğrudan işletme sahibinin adını öğrenmek isteriz. İngiltere’de ise bir işletmenin gerçek sahibi, lisans sahibi, şirket yöneticisi ve işletmecisi farklı kişiler olabilir.
Bu nedenle “owner”, “director”, “license holder” ve “premises supervisor” kavramlarını birbirine karıştırmamak gerekiyor.
Rakkas örneğinde bu ayrım özellikle önemli. Haringey Belediyesi belgeleri geçmiş dönemde Ali Sukran Ozbek’i lisans sahibi olarak gösteriyor. Haringey Dakikaları Fakat Rakkas Cafe Bar Limited adlı şirketin Companies House kaydı 10 Kasım 2020 tarihinde feshedilmiş görünüyor. Şirket Bilgileri Bul ve Güncelle
Öte yandan bugün Rakkas’ın kendi web sitesi aynı Green Lanes adresinde aktif bir restoran ve lounge hizmeti sunduğunu gösteriyor. Rakkas Lounge
Yani eski şirket ile bugünkü işletmeyi otomatik olarak aynı hukuki yapı kabul etmek hatalı olabilir.
Bu ayrıntı, internet üzerinde “Rakkas’ın sahibi kim?” sorusuna verilen kısa cevapların neden zaman zaman yanıltıcı olabileceğini de açıklıyor.
Erkek Başarısı, Kadınların Sosyal Etkisi ve Kalıpların Ötesi
Konunun bir başka ilginç boyutu ise işletme sahipliği ve toplumsal roller.
Rakkas’ın sahibinin kim olduğunu araştırırken insanın karşısına yalnızca bir isim çıkacağını düşünüyor insan. Fakat biraz derine inince Londra’nın çok kültürlü yapısından Türk ve Ortadoğu mutfak kültürüne, göçmen girişimciliğinden restoranların mahalle kimliği üzerindeki etkisine kadar uzanan daha geniş bir hikâye ortaya çıkıyor. Benim dikkatimi çeken taraf da tam olarak bu oldu: “Rakkas’ın sahibi kim?” sorusu, aslında “Bu mekân nasıl bir kültürel ortamın ürünü?” sorusunu da beraberinde getiriyor.
Burada öncelikle önemli bir ayrım yapmak gerekiyor. Günümüzde 369 Green Lanes, Finsbury Park, Londra adresinde faaliyet gösteren Rakkas Restaurant & Lounge’ın güncel internet sitesinde işletmenin sahibi açıkça bir kişi adıyla belirtilmiyor. Rakkas Lounge+1 Buna karşılık geçmiş dönemlere ilişkin resmi Haringey Belediyesi lisans belgelerinde Ali Sukran Ozbek, Rakkas’ın lisans sahibi ve sorumlu kişisi olarak açıkça yer alıyor. Haringey Dakikaları+1
Dolayısıyla “Rakkas’ın sahibi Ali Sukran Ozbek’tir” şeklindeki ifade özellikle geçmiş dönem açısından kaynaklarla desteklenebiliyor; ancak bunu hiçbir ek açıklama yapmadan bugünkü şirket sahipliği olarak sunmak doğru olmaz.
Rakkas’ın Sahibi Olarak Ali Sukran Ozbek İsmi Nereden Çıkıyor?
Rakkas’ın geçmişiyle ilgili en güçlü kaynaklardan biri Haringey Belediyesi’nin resmi lisans belgeleri. 2021 tarihli bir belgede lisans sahibi olarak Ali Sukran Ozbek adı ve 369 Green Lanes adresi bulunuyor. Aynı belgede kendisinin “designated premises supervisor”, yani işletmenin lisans kapsamındaki sorumlu yöneticisi olarak da gösterildiği görülüyor. Haringey Dakikaları
Daha eski dönemlerde de yerel basında Rakkas ile Özbek ailesi arasında bağlantı kurulmuş. 2017 yılında London Evening Standard, Green Lanes üzerindeki Rakkas’ın sahibi olarak Halil Ozbek ile ilgili bir haber yayımlamıştı. Standard Bu da işletmenin zaman içerisinde aile ve işletme yönetimi bakımından farklı isimlerle anılabildiğini gösteriyor.
Üstelik İngiltere şirket kayıtlarında Ali Sukran Ozbek’in Green Lanes bölgesindeki başka ticari faaliyetlerle de bağlantısı görülüyor. Örneğin Companies House kayıtlarında Xorto Limited şirketinde Ali Sukran Ozbek’in direktör olarak yer aldığı görülüyor. Şirket Bilgileri Bul ve Güncelle
Buradan hareketle benim vardığım nokta şu: Rakkas’ın geçmiş sahipliği ve işletme sorumluluğu konusunda Ali Sukran Ozbek ismi güçlü biçimde belgelenmiş durumda; fakat bugünkü mülkiyet yapısını yalnızca eski lisans kayıtlarına dayanarak kesinleştirmek mümkün değil.
Bugünkü Rakkas Neyi Temsil Ediyor?
Bugünkü Rakkas kendisini yalnızca bir restoran olarak tanımlamıyor. Resmi internet sitesinde restoran, lounge, shisha, kokteyl, canlı eğlence ve farklı sosyal etkinlikleri bir araya getiren bir mekân olarak konumlandırılıyor. Adresi de yine 369 Green Lanes, Finsbury Park, Londra olarak veriliyor. Rakkas Lounge
Bu ayrıntı önemli. Çünkü Londra gibi göçmen topluluklarının yoğun olduğu bir şehirde restoranlar yalnızca yemek yenilen yerler olmaktan çıkabiliyor. Özellikle Türk, Kürt, Ortadoğu, Akdeniz ve Balkan topluluklarının yoğun yaşadığı bölgelerde restoranlar sosyal buluşma noktalarına dönüşebiliyor.
Rakkas’ın menüsünde ve genel atmosferinde Akdeniz, Türk ve Ortadoğu etkilerinin birlikte görülmesi de bunun bir örneği. Tripadvisor’daki güncel işletme profili Rakkas’ı Akdeniz, Türk ve Ortadoğu mutfağı kategorilerinde gösteriyor. Tripadvisor
Burada kültürlerin birbirine karışması söz konusu. İstanbul’da alışılmış bir Türk restoranı anlayışı Londra’ya taşındığında aynı şekilde kalmıyor. Londra’nın müşterisi, mahalle yapısı, alkol mevzuatı, gece hayatı kültürü ve farklı etnik grupların bir arada yaşaması işletmenin biçimini değiştiriyor.
Türk Kültürü ile Londra Kültürünün Kesiştiği Nokta
Bence Rakkas örneğinin en ilginç tarafı burada ortaya çıkıyor.
Türkiye’de restoran kültürü çoğu zaman yemek etrafında şekillenirken Londra’daki göçmen restoranlarında yemek, kimliğin yalnızca bir parçası olabiliyor. İnsanlar aynı zamanda tanıdıklarıyla buluşmak, kendi dillerini konuşmak, müzik dinlemek, geleneksel tatları tüketmek ve ait oldukları kültürel çevreyle bağlantı kurmak için bu tür mekânlara gidebiliyor.
Green Lanes bunun için oldukça anlamlı bir örnek. Bölge uzun süredir farklı göçmen topluluklarının ticari ve sosyal yaşamlarının iç içe geçtiği bir Londra caddesi olarak biliniyor.
Rakkas’ın günümüzde kendisini “Turkish restaurant”ın ötesinde bir destinasyon olarak sunması da aslında bu dönüşümü yansıtıyor. Resmi sitesinde yemek, kokteyl, shisha ve canlı eğlence birlikte sunuluyor. Rakkas Lounge
Peki burada şu soruyu sormak gerekmiyor mu?
Bir restoran kendi kültürünü korurken bulunduğu toplumun kültürünü ne kadar içine almalı?
Bana göre bunun tek bir cevabı yok. Kültür zaten sabit bir nesne değil. Londra’daki Türk mutfağı ile İstanbul’daki Türk mutfağının aynı olması beklenemez. Bir kültür başka bir coğrafyaya taşındığında yeni alışkanlıklarla karşılaşır ve değişir.
Farklı Toplumlarda “Sahiplik” Kavramı Neden Değişiyor?
“Rakkas’ın sahibi kim?” sorusunu Türkiye’de sorsak muhtemelen doğrudan işletme sahibinin adını öğrenmek isteriz. İngiltere’de ise bir işletmenin gerçek sahibi, lisans sahibi, şirket yöneticisi ve işletmecisi farklı kişiler olabilir.
Bu nedenle “owner”, “director”, “license holder” ve “premises supervisor” kavramlarını birbirine karıştırmamak gerekiyor.
Rakkas örneğinde bu ayrım özellikle önemli. Haringey Belediyesi belgeleri geçmiş dönemde Ali Sukran Ozbek’i lisans sahibi olarak gösteriyor. Haringey Dakikaları Fakat Rakkas Cafe Bar Limited adlı şirketin Companies House kaydı 10 Kasım 2020 tarihinde feshedilmiş görünüyor. Şirket Bilgileri Bul ve Güncelle
Öte yandan bugün Rakkas’ın kendi web sitesi aynı Green Lanes adresinde aktif bir restoran ve lounge hizmeti sunduğunu gösteriyor. Rakkas Lounge
Yani eski şirket ile bugünkü işletmeyi otomatik olarak aynı hukuki yapı kabul etmek hatalı olabilir.
Bu ayrıntı, internet üzerinde “Rakkas’ın sahibi kim?” sorusuna verilen kısa cevapların neden zaman zaman yanıltıcı olabileceğini de açıklıyor.
Erkek Başarısı, Kadınların Sosyal Etkisi ve Kalıpların Ötesi
Konunun bir başka ilginç boyutu ise işletme sahipliği ve toplumsal roller.